{"id":89,"date":"2015-02-18T08:45:20","date_gmt":"2015-02-18T08:45:20","guid":{"rendered":"http:\/\/grywald.podhale.pl\/?page_id=89"},"modified":"2015-02-18T08:45:20","modified_gmt":"2015-02-18T08:45:20","slug":"historia-parafii-w-grywaldzie","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/parafiagrywald.pl\/?page_id=89","title":{"rendered":"Historia Parafii w Grywa\u0142dzie"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Grywa\u0142d<\/strong> – wie\u015b w Polsce po\u0142o\u017cona we wschodniej cz\u0119\u015bci Podhala (sytuuje si\u0119 na zapleczu Pienin, na \u0142agodnych i po\u0142udniowych zboczach Lubania w Gorcach, z pi\u0119knym widokiem na Tatry), w powiecie nowotarskim, w gminie Kro\u015bcienko nad Dunajcem, w wojew\u00f3dztwie ma\u0142opolskim. Etnograficznie i kulturowo zwi\u0105zana jest z Pieninami, gdy\u017c przez wieki by\u0142a po\u0142\u0105czona z Kro\u015bcienkiem n\/d, kt\u00f3re odgrywa\u0142o rol\u0119 najbli\u017cszego centrum handlowego, kulturowego i religijnego. Nazwa wsi Grywa\u0142d jest niemieckiego pochodzenia i oznacza \u201eZielony las” (Grunwald). Geneza tej nazwy wskazuje, i\u017c pierwotnie t\u0119 miejscowo\u015b\u0107 zamieszkiwa\u0142a ludno\u015b\u0107 niemiecka, kt\u00f3ra przyby\u0142a ze \u015al\u0105ska, a tak\u017ce ze Spisz\u0105.<\/p>\n

Wie\u015b i parafia Istnia\u0142a ju\u017c przed rokiem 1330<\/strong>, o czym przekonuj\u0105 najwcze\u015bniejsze 'wiadomo\u015bci \u017ar\u00f3d\u0142owe (domniemywa si\u0119, \u017ce nawet w roku 1284, kiedy tymi terenami zarz\u0105dza\u0142 klasztor si\u00f3str klarysek ze Starego S\u0105cza). Chocia\u017cby bowiem w \u015bredniowiecznym dokumencie wydanym przez ksieni\u0119 staros\u0105deck\u0105 Katarzyn\u0119, zezwalaj\u0105cym na lokacj\u0119 pobliskiej wsi Kamienicy pora\u017a pierwszy wymieniony zosta\u0142 m. in. \u201ePhilippus Plebanus de Grunwald”. W dokumencie z roku 1335 o akcie lokacyjnym wsi D\u0119bno, w pobli\u017cu Nowego Targu, wymienia si\u0119 \u201eCzcigodnego Urbana in Grunuald. Argumentem za istnieniem wsi i parafii ju\u017c w I pol XIV w. jest dokument informuj\u0105cy o p\u0142aceniu przez Grywa\u0142d \u015bwi\u0119topietrza w latach 1350 – 1355. Wa\u017cny uwagi jest fakt udokumentowany historycznie, i\u017c fundacje kr\u00f3lewsk\u0105 parafia Grywa\u0142d zyska\u0142a, dopiero w latach czterdziestych XIV wieku. Wszystko wskazuje na to, \u017ce od pocz\u0105tku parafia, a w ko\u0144cu ko\u015bci\u00f3\u0142 by\u0142 pod wezwaniem \u015aw. Marcina bp. z Tours. Warto wiedzie\u0107, i\u017c w tym okresie, \u015bw Marcin cieszy\u0142 si\u0119 wielkim kultem na W\u0119grzech, w niedalekim Spiszu i szczeg\u00f3lnie w o\u015brodkach handlowych. Kult tego\u017c \u015bwi\u0119tego znaczny by\u0142 w\u015br\u00f3d niemieckich osadnik\u00f3w. Skoro \u015bw. Kinga kolonizowa\u0142a Grywa\u0142d niemieckimi osadnikami, to nie mo\u017ce frapowa\u0107 fakt, i\u017c \u2022 Grywa\u0142d zyska\u0142 \u015bwi\u0119tomarci\u0144ski kult. Od pocz\u0105tku nowo powsta\u0142a parafia by\u0142a wcielona do diecezji krakowskiej w dekanacie s\u0105deckim, p\u00f3\u017aniej d\u0142ugopolskim (nowotarskim). Jednak w roku 1529 parafia Grywa\u0142d (do kt\u00f3rej od XIV nale\u017ca\u0142a r\u00f3wnie\u017c miejscowo\u015b\u0107 Ha\u0142uszowa, Kro\u015bnica) straci\u0142a swoj\u0105 suwerenno\u015b\u0107 i sta\u0142a si\u0119 filia parafii Kro\u015bcienko.<\/strong><\/p>\n

W\u015br\u00f3d przyczyn tej afiliacji<\/strong>, mo\u017cna znale\u017a\u0107 kilka odpowiedzi. Jakiej\u015b prawdy mo\u017cna szuka\u0107 w miejscowej legendzie o tch\u00f3rzliwym grywa\u0142dzkim proboszczu, kt\u00f3ry z powodu epidemii zarazy, uszed\u0142 z kilkoma ministrantami w g\u00f3r\/, a ukarany za swe tch\u00f3rzostwo zapad\u0142 si\u0119 pod ziemi\u0105 na luba\u0144skiej polanie, gdzie po dzie\u0144 dzisiejszy, gdy w ka\u017cd\u0105 niedziel\u0105 w ko\u015bci\u00f3\u0142ku grywa\u0142dzkim odprawiana jest suma parafialna, niechybnie s\u0142ycha\u0107 dzwoni\u0105cych tam w otch\u0142ani ministrant\u00f3w, wsp\u00f3lnie odbywaj\u0105cych kar\u0119 i pokut\u0105 za sw\u00f3j czyn. Ta epidemia wyludni\u0142a wie\u015b a co za tym idzie zadecydowa\u0142a o upadku parafii.<\/p>\n

Bardziej rzeczywistym dowodem s\u0105 wojny husyckie<\/strong>, a potem w\u0119giersko – polskie, kt\u00f3re mia\u0142y miejsce w XV wieku. W\u00f3wczas parafia grywa\u0142dzka, b\u0119d\u0105ca na linii podboj\u00f3w, spustoszona po\u017cog\u0105 wojenn\u0105, zubo\u017ca\u0142a i naturalnym zbiegiem okoliczno\u015bci przy\u0142\u0105czona zosta\u0142a do parafii w Kro\u015bcienku. Jednak mimo takiej sytuacji, ko\u015bci\u00f3\u0142 w Grywa\u0142dzie, nie zosta\u0142 ca\u0142kowicie pozbawiony opieki duszpasterskiej, skoro w roku 1554, so\u0142tys i mieszka\u0144cy grywa\u0142dzcy bardzo m\u0119\u017cnie stan\u0119li w obronie tych\u017ce przywilej\u00f3w wobec proboszcza kro\u015bcie\u0144skiego Jana. Mimo to, od XVI do XVIII wieku parafia grywa\u0142dzka pozostawa\u0142a w cieniu parafii w Kro\u015bcienku. Pocz\u0105tek XVIII wieku, by\u0142 czasem, kiedy dawna parafia grywa\u0142dzka mog\u0142a by\u0107 restytuowana. Mianowicie w czasie wojny p\u00f3\u0142nocnej zacz\u0119\u0142a grasowa\u0107 na Podkarpaciu morowa zaraza, kt\u00f3ra pojawi\u0142a si\u0119 w Kro\u015bcienku w 1710 r. \u00d3wczesny proboszcz kro\u015bcie\u0144ski stara\u0142 si\u0119 wtedy o wyodr\u0119bnienie Grywa\u0142du z pod parafii kro\u015bcie\u0144skiej, aby obj\u0105\u0107 now\u0105 parafi\u0119 w Grywa\u0142dzie, woln\u0105 od zarazy, gdy\u017c odleg\u0142\u0105 od traktu handlowego. Jednak Ch\u0142opi z Grywa\u0142du, na czele z niejakim Franosem, jak opowiada miejscowe podanie, oparli si\u0119, nie chc\u0105c by wraz z przybyszami przywlok\u0142a si\u0119 epidemia d\u017cumy. W ten spos\u00f3b Grywa\u0142d ocali\u0142 si\u0119 przed zaraz\u0105, r\u00f3wnocze\u015bnie jednak mimowolnie zrezygnowa\u0142 z dobrej sposobno\u015bci odzyskania pe\u0142nych praw miejscowego ko\u015bcio\u0142a sw. Marcina. W p\u00f3\u017aniejszych czasach, kiedy rozterki * wewn\u0119trzne i zewn\u0119trzne wstrz\u0105sn\u0119\u0142y podwalinami naszej Ojczyzny, wioski stanowi\u0105ce’ niegdy\u015b parafi\u0119 grywa\u0142dzk\u0105, tak podupad\u0142y i zubo\u017ca\u0142y na d\u0142ugie lata, \u017ce o staraniu si\u0119 o wskrzeszeniu dawnej parafii i zebraniu funduszu potrzebnego na utrzymanie ksi\u0119dza nie mog\u0142o by\u0107 mowy, tym bardziej, i\u017c wraz z uw\u0142aszczeniem ch\u0142op\u00f3w rz\u0105d przyzna\u0142 mieszka\u0144com grywa\u0142dzkim na w\u0142asno\u015b\u0107 miejscowe \u0142any pleba\u0144skie.<\/p>\n

Mimo wszystko pragnienia uzyskania w\u0142asnego osobnego duszpasterstwa w Grywa\u0142dzie ci\u0105gle dawa\u0142y si\u0119 we znaki. Odzwierciedleniem tego by\u0142a nieustanna troska o wystr\u00f3j zabytkowego ko\u015bci\u00f3\u0142ka. Chocia\u017cby w 1841 roku, miejscowy w\u0142o\u015bcianin Jan Hryc, pochodz\u0105cy z dawnych, dziedzicznych so\u0142tys\u00f3w grywa\u0142dzkich, chc\u0105c \u015bwi\u0105tyni\u0105 Bo\u017c\u0105 uczyni\u0107 milsz\u0105 i pi\u0119kniejsz\u0105 na wypadek spodziewanego w\u00f3wczas uzyskania osobnego duszpasterza w Grywa\u0142dzie, ufundowa\u0142 w wielkim o\u0142tarzu nowy pi\u0119kny obraz Matki Bo\u017cej \u015anie\u017cnej (obecnie znajduje si\u0119 w g\u0142\u00f3wnym o\u0142tarzu nowej \u015bwi\u0105tynii) i zapisa\u0142 testamentem fundusz na odpowiednie nabo\u017ce\u0144stwa. \u00d3wczesny bowiem biskup Wojtarowicz na pro\u015bb\u0119 mieszka\u0144c\u00f3w z Grywa\u0142du, przychyla\u0142 si\u0119 do utworzenia samodzielnej parafii. Jednak niespodziewana \u015bmier\u0107 nieod\u017ca\u0142owanego ks. biskupa, nie umo\u017cliwi\u0142a zrealizowania tych d\u0105\u017ce\u0144.<\/p>\n

Wiek XX, przede wszystkim jego pocz\u0105tki, to czas szczeg\u00f3lnych zabieg\u00f3w o wznowienie samodzielnej parafii. Dr. Micha\u0142 Marczak (pedagog, historyk, etnograf, bibliotekarz pochodz\u0105cy z Grywa\u0142du) b\u0119d\u0105c jeszcze gimnazjalist\u0105, bola\u0142 niezmiernie nad tym, \u017ce mieszka\u0144cy jego wsi rodzinnej, maj\u0105c zabytkowy \u015bliczny ko\u015bci\u00f3\u0142ek w swojej wiosce, musz\u0105 na ka\u017cde nabo\u017ce\u0144stwo przebywa\u0107 d\u0142ug\u0105, uci\u0105\u017cliw\u0105 drog\u0119 do ko\u015bcio\u0142a w Kro\u015bcienku lub do Mani\u00f3w, a sta\u0142ej opieki s\u0105 pozbawieni. Wobec tego, wypisuje do \u00f3wczesnego Biskupa swojej diecezji Wa\u0142\u0119gi, przekonywuj\u0105cy memoria\u0142 po \u0142acinie. Wykazuje w nim, na podstawie akt\u00f3w i dokument\u00f3w, r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3de\u0142 historycznych, zebranych legend i tradycji, \u017ce w wiekach od XIV do XVI istnia\u0142a samodzielna parafia w Grywa\u0142dzie. Nie bez trudno\u015bci ze strony os\u00f3b duchownych i \u015bwieckich dr. Micha\u0142owi Marczakowi uda\u0142o si\u0119 przekona\u0107 do swojego pomys\u0142u dziedzica Grywa\u0142du in\u017c. Apolinarego Dziewolskiego. Starania Komitetu Ko\u015bcielnego, o samodzieln\u0105 parafi\u0119, po kilku latach uwie\u0144czone zosta\u0142y sukcesem i zgod\u0105 ks. Biskupa Wa\u0142\u0119gi, kt\u00f3ry najpierw ustanowi\u0142 ekspozytur\u0119 w 1914 roku. Pierwszym gospodarzem nowo powsta\u0142em parafii zosta\u0142 ks. Ludwik Czapie\u0144ski, (urodzony w Wadowicach – rodak Jana Paw\u0142a II) kt\u00f3ry jako wikariusz kro\u015bcie\u0144ski duszpasterzowa\u0142 i sprawowa\u0142 piecz\u0119 nad budowl\u0105 plebanii. W o\u0142tarzu g\u0142\u00f3wnym zasta\u0142jeszcze XVI – wieczny obraz Matki Bo\u017cej \u015anie\u017cnej, za kt\u00f3rym tkwi\u0142 p\u00f3\u017anogotycki wizerunek patrona ko\u015bcio\u0142a i parafii \u015bw. Marcina bp z Tours ( odkryto go dopiero po n wojnie \u015bwiatowej).<\/p>\n

Sam Ko\u015bci\u00f3\u0142ek nale\u017c\u0105cy do najpi\u0119kniejszych zabytk\u00f3w architektury drewnianych w Ma\u0142opolsce, by\u0142 wielokrotnie uwieczniany przez malarzy 1 fotograf\u00f3w. Do dzi\u015b dnia stanowi chlub\u0105 Grywa\u0142du ( patrz, ko\u015bci\u00f3\u0142 w Grywa\u0142dzie na stronie g\u0142\u00f3wnej). W ko\u0144cu, 10 Maja 1925 roku dokumentem erekcyjnym bp tarnowski Leon Wa\u0142\u0119ga, utworzy\u0142 w Grywa\u0142dzie samoistna parafi\u0105, ( wraz z Ha\u0142uszow\u0105) z zastrze\u017ceniem, i\u017c siedziba proboszcza ma by\u0107 w Grywa\u0142dzie. Proboszczem zosta\u0142 wspomniany ju\u017c ks. Ludwik Czapie\u0144ski. W roku 1949 bp. Jan St\u0119pa utworzy\u0142 nowy dekanat kro\u015bcie\u0144ski. Od tej chwili, a\u017c do dzi\u015b Grywa\u0142d nale\u017cy do tego dekanatu. Ks. Czapie\u0144ski jako proboszcz nie tylko budowa\u0142 plebani\u0105, ale tak\u017ce powo\u0142a\u0142 do \u017cycia parafialne Apostolstwo Modlitwy, Stowarzyszenie Akcji Katolickiej. Jednak trudne warunki mieszkaniowe odbi\u0142y si\u0105 na jego zdrowiu i w 1940 roku otrzyma\u0142 pomocnika, ks. Jana W\u00f3jcika pochodz\u0105cego ze wsi Bielowy ko\u0142o Pilzna. Po \u015bmierci ks. Czapie\u0144skiego 1944 roku ks Jan W\u00f3jcik zosta\u0142 administratorem Grywa\u0142du. Podczas siedmiu lat pracy da\u0142 si\u0119 pozna\u0107 jako bardzo dobry gospodarz: poszerzy\u0142 area\u0142 ziemski dzi\u0119ki fundacjom mszalnym, ogrodzi\u0142 plebanie, za\u0142o\u017cy\u0142 sad. Jako gorliwy duszpasterz, za\u0142o\u017cy\u0142 Stowarzyszenie R\u00f3\u017ca\u0144ca \u017bywego, k\u0142ad\u0142 nacisk na nabo\u017ce\u0144stwa pierwszo-pi\u0105tkowe, nabo\u017ce\u0144stwa do Naj\u015bwi\u0119tszego Sakramentu. Z powodu wsp\u00f3\u0142pracy z AK by\u0142 prze\u015bladowany przez w\u0142adze PRL. W 1949 zosta\u0142 aresztowany i wi\u0119ziony w Rzeszowie. Po uwolnieniu leczy\u0142 si\u0119 u krewnych w Bielawach, gdzie zmar\u0142 1954 r. Spoczywa w Pil\u017anie. Jego nast\u0119pc\u0105 zosta\u0142 ks. W\u0142adys\u0142aw Grzesik urodzony w parafii Sobol\u00f3w. Probostwo w Grywa\u0142dzie obj\u0105\u0142 1947 roku. Rozwin\u0105\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 miejscowego Caritasu, organizowa\u0142 przedstawienia religijne dla parafian, walczy\u0142 z alkoholizmem, prowadzi\u0142 remonty zabudowa\u0144 gospodarczych. W 1949 z powod\u00f3w zdrowotnych zosta\u0142 zwolniony z probostwa. Umar\u0142 w wieku 80 lat w Zasowie. Kolejnym proboszczem zosta\u0142 ks. Jan D\u0105browski ur. 1886 roku we Lwowie. By\u0142 kap\u0142anem archidiecezji lwowskiej. Gorliwy Katecheta szk\u00f3\u0142 podstawowych w Stanis\u0142awowie i gimnazjum \u017ce\u0144skiego w Tarnopolu. Po drugiej wojnie \u015bwiatowej przyby\u0142 do diecezji tarnowskiej. Proboszczem w Grywa\u0142dzie zosta\u0142 1949 roku. Wielki erudyta, o wielkiej kulturze. Ceniony przez parafian i ksi\u0119\u017cy jako spowiednik. Po d\u0142ugotrwa\u0142ej praktyce katechetycznej nie przyzwyczajony do zarz\u0105dzania parafi\u0105, zrezygnowa\u0142 z probostwa 1961 roku i zamieszka\u0142 w domu ksi\u0119\u017cy emeryt\u00f3w to Tarnowie, gdzie zmar\u0142 w roku 1972.<\/p>\n

Po nim probostwo 1961 roku przej\u0105\u0142 ks. Boles\u0142aw Zdunek. Pracowa\u0142 trzy lata, podczas kt\u00f3rych odremontowa\u0142 plebani\u0105 i i umie\u015bci\u0142 w ko\u015bciele sw. Marcina dwa nowe dzwony w 1964 roku. Wielki pasjonat muzyki ko\u015bcielnej (autor pie\u015bni ku czci \u015bw. Marcina: \u201eSercem i dusz\u0105(…)”. Za niego sporz\u0105dzono pod\u0142og\u0105 w ko\u015bciele, poszerzono wyposa\u017cenie wn\u0119trza ko\u015bcio\u0142a, oraz wzniesiono sal\u0105 katechetyczn\u0105. W 1964 przeniesiony na probostwo do Borowej ko\u0142o Mielca. Pracowa\u0142 p\u00f3\u017aniej przez d\u0142ugie lata jako proboszcz w Wiedniu w Austrii. Zmar\u0142 2002 roku w Uszwi. Po ksi\u0119dzu Zdunku przez oko\u0142o 30 lat proboszczowa\u0142 w Grywa\u0142dzie ks. Tadeusz Hila. Gorliwy duszpasterz i . katecheta. Z powod\u00f3w zdrowotnych w 1991 roku zrezygnowa\u0142 z probostwa i zamieszka\u0142 w przytulisku \u015bw. Alberta Chmielowskiego, prowadzonego przez siostry Albertynki. Zmar\u0142 28 kwietnia 2002 roku. Od 1991 proboszczem by\u0142 ks. Marian W\u00f3jcik urodzony w 1953 roku w Jod\u0142owej. W czasie swojej dzia\u0142alno\u015bci wzni\u00f3s\u0142 nowy Ko\u015bci\u00f3\u0142 pod wezwaniem Matki Bo\u017cej \u015anie\u017cnej, now\u0105 plebani\u0105, poszerzy\u0142 nowy cmentarz. W latach 2000 – 2001 przeprowadzi\u0142 remont zabytkowego ko\u015bcio\u0142a ( w tych latach przeprowadzono modernizacje zewn\u0119trznej cz\u0119\u015bci ko\u015bcio\u0142a) W latach 2002 – 2005 nadzorowa\u0142 budow\u0105 nowego przytuliska \u015bw. Brata Alberta. W latach 1993 – 96 w duszpasterstwie pomaga\u0142 mu, ks. wikariusz Stanis\u0142aw Kita, w latach 1996 – 2000 ks. Marek Sobota, w latach 2000 – 06 ks. Benedykt Szl\u0119zak.<\/p>\n

Od 2005 roku proboszczem jest ks. Alfons G\u00f3rowski urodzony w 1962 roku w Jelnej ko\u0142o Gr\u00f3dka n\/d. Przez czterna\u015bcie lat duszpasterzowa\u0142 w Tarnopolu i Kolomyji na Ukrainie. Od pocz\u0105tku swojej pos\u0142ugi duszpasterskiej upi\u0119kszy\u0142 i udoskonali\u0142 wystr\u00f3j nowego ko\u015bcio\u0142a. Ponadto wprowadzi\u0142 muzyk\u0105 organow\u0105 ( w wieku XX ludno\u015b\u0107 parafialna z przyczyn niewiadomych by\u0142a pozbawiona muzyki organowej). W 2008 roku z jego inicjatywy zakupione \u2022 zosta\u0142y dwa dzwony do nowej \u015bwi\u0105tyni, kt\u00f3re zosta\u0142y po\u015bwi\u0119cone 5 sierpnia 2008 przez ks. Bp. Wies\u0142awa Lechowicza. W tym samym roku z jego stara\u0144, rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 prace konserwatorskie wewn\u0105trz ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Marcina. W pracy duszpasterskiej od 2006 – 2009 r. pomaga\u0142 mu Ks. Marcin Kilian, od roku 2009.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Grywa\u0142d – wie\u015b w Polsce po\u0142o\u017cona we wschodniej cz\u0119\u015bci Podhala (sytuuje si\u0119 na zapleczu Pienin, na \u0142agodnych i po\u0142udniowych zboczach Lubania w Gorcach, z pi\u0119knym widokiem na Tatry), w powiecie nowotarskim, w gminie Kro\u015bcienko nad Dunajcem, w wojew\u00f3dztwie ma\u0142opolskim. Etnograficznie i kulturowo zwi\u0105zana jest z Pieninami, gdy\u017c przez wieki by\u0142a po\u0142\u0105czona z Kro\u015bcienkiem n\/d, kt\u00f3re…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-89","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/parafiagrywald.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/89","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/parafiagrywald.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/parafiagrywald.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/parafiagrywald.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/parafiagrywald.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=89"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/parafiagrywald.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/89\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/parafiagrywald.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=89"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}